Belanjawan Sarawak 2027 dibentang, DUN mungkin bubar November

Gabungan Parti Sarawak (GPS), gabungan yang memerintah Sarawak, membentangkan Belanjawan Sarawak 2027 bernilai RM14.845 bilion di Dewan Undangan Negeri (DUN) pada Isnin, 12 Oktober 2026. Belanjawan itu dibentangkan Premier merangkap Pengerusi GPS, Datuk Patinggi Tan Sri Abang Johari Tun Openg, dalam persidangan 12 hingga 21 Oktober yang menurut Speaker DUN ialah persidangan terakhir penggal ini.

Ketua Penerangan PBB, Datuk Seri Abdul Karim Rahman Hamzah, berkata DUN mungkin dibubarkan pada November atau dalam tempoh dua minggu selepas belanjawan itu diluluskan, tetapi tarikhnya terletak pada budi bicara Premier. GPS kini menguasai 79 daripada 82 kerusi DUN dan 23 kerusi Dewan Rakyat, menjadikannya blok ketiga terbesar dalam Kerajaan Perpaduan, menurut ISEAS Fulcrum.

Perkembangan GPS sepanjang Oktober

12 Oktober. Abang Johari membentangkan Belanjawan Sarawak 2027 dengan hasil negeri diunjurkan RM15.091 bilion, paling tinggi setakat ini, dan lebihan RM246 juta, lapor The Star. Sebanyak RM10.098 bilion diperuntukkan untuk pembangunan dan RM300 juta untuk Sarawak Sovereign Wealth Future Fund. Menurut beliau, kenaikan hasil itu sebahagiannya disebabkan geran khas Persekutuan yang dinaikkan daripada RM600 juta kepada RM1.5 bilion.

7 Oktober. Abdul Karim, yang juga Menteri Pelancongan, Industri Kreatif dan Seni Persembahan Sarawak, memberitahu pemberita bahawa pembubaran DUN "mungkin pada bila-bila masa pada November depan", lapor Kosmo. Menurut Borneo Post, beliau berkata Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR) perlu diberi masa yang cukup untuk menetapkan tarikh penamaan calon dan pengundian, yang mesti diadakan dalam tempoh 60 hari selepas pembubaran.

3 Oktober. Ketika ditemui di Mukah, Abang Johari menyifatkan rancangannya untuk berundur selepas 2030 sebagai proses biasa atas faktor usia dan kesihatan, dan menekankan keperluan melatih pemimpin pelapis, lapor The Vibes. Beliau mula menyebut perkara itu di Miri pada 13 September. Malam yang sama, beliau mempengerusikan mesyuarat bersama Ahli Parlimen dan Senator GPS di Kuala Lumpur untuk menyelaras pendirian gabungan itu tentang pembangunan dan hak Sarawak di peringkat Persekutuan, lapor TVS.

1 Oktober. Mahkamah Persekutuan menetapkan pendengaran lima hari, dari 25 hingga 29 Januari 2027, bagi petisyen Petronas dan Kerajaan Sarawak berhubung undang-undang minyak dan gas, lapor Bernama. Sarawak mahu Akta Kemajuan Petroleum 1974, Akta Pelantar Benua 1966 dan Akta Perlombongan Petroleum 1966 diisytiharkan tidak sah setakat terpakai di negeri itu. Petronas pula mencabar kuasa DUN Sarawak menggubal undang-undang dalam perkara Senarai Persekutuan.

30 September. Timbalan Premier Datuk Amar Awang Tengah Ali Hasan mengesahkan GPS telah mengemukakan bantahan terhadap cadangan persempadanan semula SPR, yang akan menambah 17 kerusi DUN daripada 82 kepada 99, lapor The Star. Beliau tidak menyatakan jumlah bantahan GPS dan meminta SPR meneliti semua representasi secara telus. Pada 2 September, kumpulan ROSE dan Tindak Malaysia berkata cadangan itu masih bermasalah, termasuk jumlah pengundi yang tidak seimbang antara kawasan dan kawasan bandar yang terlalu besar.

Siapa pengerusi GPS sekarang?

Pengerusi GPS ialah Datuk Patinggi Tan Sri Abang Johari Tun Openg, yang memimpin gabungan itu sejak ia ditubuhkan pada Jun 2018. Beliau juga Presiden Parti Pesaka Bumiputera Bersatu (PBB) dan Premier Sarawak sejak 2017, apabila beliau menggantikan Allahyarham Pehin Sri Adenan Satem.

GPS dianggotai empat parti:

• PBB, parti terbesar, dipimpin Abang Johari. Timbalan presidennya ialah Timbalan Premier Datuk Amar Awang Tengah Ali Hasan dan Datuk Amar Douglas Uggah Embas. Abang Johari dikekalkan sebagai presiden tanpa bertanding pada persidangan perwakilan tiga tahunan PBB pada Februari 2025.
• Sarawak United Peoples' Party (SUPP), dipimpin Timbalan Premier Datuk Amar Dr Sim Kui Hian.
• Parti Rakyat Sarawak (PRS), dipimpin Datuk Seri John Sikie Tayai, yang dipilih pada Oktober 2025 bagi penggal 2025 hingga 2028.
• Progressive Democratic Party (PDP), dipimpin Menteri Pelancongan, Seni dan Budaya, Datuk Seri Tiong King Sing.

Setiausaha Agung GPS ialah Menteri Kerja Raya, Datuk Seri Alexander Nanta Linggi. Pada Ogos, beliau berkata tidak akan mempertahankan kerusi Parlimen Kapit pada PRU akan datang dan mahu bertanding di kerusi DUN baharu yang dicadangkan, Melekun, jika kerusi itu diluluskan dan diwartakan.

Dalam GPS, SUPP dan PDP berebut kerusi Bawang Assan dan Engkilili, yang kini dipegang ADUN PDP. Pada Julai, Dr Sim mengumumkan calon SUPP untuk Bawang Assan, dan ADUN kawasan itu, Datuk Seri Wong Soon Koh dari PDP, menyifatkan langkah itu tidak matang serta menuduhnya melampaui kuasa, lapor FMT. Pada Mei, Abang Johari menggesa parti komponen menyelesaikan perbezaan secara dalaman.

Berapa kerusi GPS di Dewan Rakyat?

GPS memegang 23 kerusi di Dewan Rakyat setakat Oktober 2026, menurut ISEAS Fulcrum, iaitu 23 daripada 31 kerusi parlimen di Sarawak. Jumlah itu sama dengan keputusan PRU15 pada November 2022, apabila GPS bertanding kesemua 31 kerusi: PBB menang 14, PRS 5, SUPP 2 dan PDP 2, menurut ISEAS.

Di peringkat negeri, GPS menguasai 79 daripada 82 kerusi DUN Sarawak: PBB 47, SUPP 13, PRS 11 dan PDP 8, selain sokongan seorang ADUN bebas, lapor FMT. DAP memegang dua kerusi dan menjadi pembangkang. Pada PRN Disember 2021, GPS memenangi 76 kerusi. Jumlah itu bertambah selepas Parti Sarawak Bersatu (PSB) dibubarkan pada 2024 dan ahlinya menyertai PDP.

GPS hanya memerintah Sarawak dan tidak menganggotai kerajaan negeri lain.

GPS dalam kerajaan

GPS ditubuhkan pada 12 Jun 2018 apabila PBB, SUPP, PRS dan PDP keluar dari Barisan Nasional selepas PRU14, lapor theSun. Selepas PRU15, GPS menyokong pembentukan Kerajaan Perpaduan pimpinan Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim bersama Pakatan Harapan, termasuk PKR dan DAP, Barisan Nasional yang diterajui UMNO, dan GRS dari Sabah.

Menteri GPS dalam Kabinet, berdasarkan senarai rombakan Kabinet Disember 2025:

• Datuk Seri Fadillah Yusof (PBB), Timbalan Perdana Menteri dan Menteri Peralihan Tenaga dan Transformasi Air. Beliau kembali ke mesyuarat Kabinet pada 9 September selepas menjalani pembedahan pintasan jantung.
• Datuk Seri Alexander Nanta Linggi (PBB), Menteri Kerja Raya.
• Datuk Seri Nancy Shukri (PBB), Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat.
• Datuk Seri Tiong King Sing (PDP), Menteri Pelancongan, Seni dan Budaya.
• Datuk Aaron Ago Dagang (PRS), Menteri Perpaduan Negara.

Pada Konvensyen GPS April lalu, Abang Johari berkata GPS mempunyai kerjasama baik dengan parti nasional dalam Kerajaan Perpaduan, tetapi parti dari luar Sarawak tidak sepatutnya campur tangan dalam politik negeri itu, lapor FMT. Penganalisis Datuk Dr Jayum Jawan memberitahu theSun pada 13 Oktober bahawa DAP dan PKR Sarawak berdepan dilema menjelang PRN kerana hubungan mereka dengan GPS di peringkat Persekutuan.

MA63 dan hak Sarawak

Pada sambutan Hari Malaysia di Kuching pada 16 September, Anwar mengumumkan geran khas interim untuk Sarawak dinaikkan daripada RM600 juta kepada RM1.5 bilion mulai tahun ini, sementara formula jangka panjang di bawah Perkara 112D Perlembagaan Persekutuan dirundingkan, lapor Malaysiakini.

Pada 10 Oktober, Abang Johari berterima kasih kepada Kerajaan Persekutuan atas peruntukan RM16.2 bilion untuk Sarawak dalam Belanjawan 2027, berbanding RM15.1 bilion tahun lalu. Beliau berkata 13 daripada 29 perkara dalam rundingan rasmi Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) telah diselesaikan sepenuhnya setakat September, manakala lima lagi diselesaikan sebahagian atau secara interim, lapor Borneo Post. Sarawak juga mengambil alih Pelabuhan Bintulu tahun ini dengan kos RM1.8 bilion.

Fakta ringkas GPS

Apa seterusnya

• 12 hingga 21 Oktober 2026: Persidangan DUN Sarawak dan perbahasan Belanjawan 2027. DUN juga perlu memilih senator kerana tempoh Michael Mujah Lihan tamat pada 10 Disember 2026, lapor Bernama.
• November 2026, belum disahkan: DUN mungkin dibubarkan, kata Abdul Karim. SPR akan menetapkan tarikh penamaan calon dan pengundian selepas pembubaran. GPS akan bertanding di semua kerusi, kata Abang Johari pada April.
• Februari 2027: DUN terbubar dengan sendirinya jika tidak dibubarkan lebih awal, dan PRN mesti diadakan selewat-lewatnya 15 April 2027, lapor The Star.
• Persempadanan semula: Selepas tempoh bantahan tamat pada 30 September, SPR perlu mengadakan siasatan tempatan, menyemak cadangan dan mempamerkannya semula selama sebulan sebelum laporan akhir diserahkan kepada Perdana Menteri, kata anggota SPR Dr Mohd Faisal Syam Abdol Hazis. Abang Johari berkata PRN boleh diadakan dengan 82 kerusi sedia ada jika proses itu tidak sempat siap.
• 12 Januari 2027: Pengurusan kes petisyen Petronas dan Sarawak, diikuti pendengaran di Mahkamah Persekutuan dari 25 hingga 29 Januari 2027.
• PRU16: Parlimen bersidang kali pertama pada 19 Disember 2022, jadi ia terbubar dengan sendirinya pada 19 Disember 2027 jika tidak dibubarkan lebih awal, dan pilihan raya mesti diadakan dalam tempoh 60 hari selepas itu.

Baca juga

• Satu berita setiap parti, PRN Melaka jadi tumpuan
• GRS sasar lebih 15 kerusi Parlimen Sabah pada PRU16
• Shafie dan Leiking kekal pimpin Warisan tanpa bertanding
• Belanjawan 2027, apa yang berubah untuk poket anda

Sumber

• The Star, Sarawak tables RM246mil surplus budget for 2027, projects RM15.09bil in revenue
• Bernama, Empat RUU, Belanjawan 2027 Jadi Tumpuan Persidangan Terakhir DUN Sarawak
• Kosmo, DUN Sarawak dijangka bubar November
• Borneo Post, Sarawak DUN could be dissolved this November, says Abd Karim
• Bernama, Abdul Karim Appointed PBB Information Chief
• ISEAS Fulcrum, Why Sarawak's Abang Johari Cannot Afford to Slip Up
• The Vibes, Sarawak Premier says stepping down after 2030 is natural process driven by age, health
• TVS, GPS perkukuh suara Sarawak di Parlimen
• NST (Bernama), Federal Court sets five-day hearing for Petronas, Sarawak oil and gas petitions beginning Jan 25
• The Star, GPS submits objections to EC over proposed S'wak redelineation
• The Star, Civil groups raise concerns over Sarawak redelineation plan
• Borneo Post (Bernama), 17 new Sarawak seats may not be ready for next state poll, says EC member
• The Star, Sarawak state polls can proceed with current 82 seats, says Abang Jo
• FMT, GPS to contest all seats at Sarawak polls, says Abang Jo
• FMT, 'Friendly' fights in GPS on the cards in Sarawak polls?
• DayakDaily, 'Sedangkan lidah lagi tergigit': Premier invokes P. Ramlee idiom in call for GPS unity
• The Vibes, New PBB leaders must maintain party's strength and unity, says Abang Jo
• Bernama, John Sikie New President Of Parti Rakyat Sarawak
• The Vibes, Nanta Linggi to leave Parliament after five terms, may contest new Sarawak state seat
• The Vibes, Fadillah returns to Cabinet after heart bypass surgery
• Borneo Post (Malay Mail), Malaysia Cabinet reshuffle: Full list of all 28 ministers and deputies
• theSun, Sarawak DAP and PKR face election dilemma over ties with GPS
• Malaysiakini, PM announces RM1.5b for Sarawak, BudiDiesel perks, RM500 flight aid for students
• Borneo Post, Abang Johari thanks federal govt for RM16.2 bln Sarawak allocation
• ISEAS Perspective, Impact of GE 15 in Sarawak: Preliminary Observations and a Look Ahead
• The Star, GPS empowered with win